EN | NL
Himba woman inside her mud hut in homestead in northern Namibia

Binnen een Himba-nederzetting

Ontdek

de rode oker,

de geurende rook,

en de tradities
die in een Himba-huis worden gedeeld.

We hadden deze Himba-familie twee jaar eerder ontmoet en elkaar toen al een beetje leren kennen. Toen we hen deze keer opnieuw bezochten, werden we meteen met open armen ontvangen door het stamhoofd, zijn twee vrouwen, zijn oudste zoon en diens vrouw, en hun vele, vele kinderen.

Wat me direct opviel toen ik de nederzetting binnenliep, die een onganda wordt genoemd, was dat ze de lemen hut van een van de vrouwen van het stamhoofd aan het renoveren waren. Het werk was nog in volle gang. De hut was bijna klaar, met pas gepleisterde muren, terwijl een andere hut nog minder ver gevorderd was. De houten constructie daarvan was al vervangen, maar het pleisterwerk moest nog worden aangebracht.

Al snel nodigde de vrouw van het stamhoofd ons uit om haar hut te komen bekijken. Tijdens ons vorige bezoek hadden we alleen een van de gemeenschappelijke, eenvoudigere hutten mogen binnengaan. Ik denk dat ze het waardeerden dat we opnieuw bij hen langskwamen.

Mud huts of the himba in Kaokoland, Namibia

De hut die we zouden binnengaan was de hut die bijna klaar was. Buiten was de familie eromheen aan het werk en bereidde vers pleistermateriaal: een mengsel van kleigrond, water en koeienmest.

Himba woman outside her homestead in northern Namibia

Binnen in de hut was het een compleet andere wereld dan de heldere, droge middag buiten. De muren waren donker en eraan hingen leren kledingstukken, sieraden en andere spullen van de vrouwen. Het enige licht kwam door de open deur en een beetje door de bovenkant van het dak, dat nog niet helemaal was afgedekt.

Himba hut inner-roof, Kaokoland Namibia

De vrouw die ons naar binnen had uitgenodigd, begon zich voor te bereiden. (Ik nam aan dat dit gebruikelijk was wanneer er gasten kwamen.) Ze droeg al veel van haar traditionele dagelijkse versieringen, sieraden en kleding, maar er moest nog behoorlijk wat gebeuren.

Het eerste onderdeel was otjize, het rode mengsel van oker en botervet dat Himba-vrouwen op hun huid en haar gebruiken. Het is waarschijnlijk het meest herkenbare onderdeel van het uiterlijk van de Himba, maar terwijl ik daar zat en toekeek hoe het werd bereid, werd veel duidelijker dat het niet simpelweg iets is wat je even “opdoet” voordat je naar buiten gaat. Er gaat een heel proces aan vooraf.

Himba woman grinding ochre for otjize in Kaokoland Namibia

Ze bewerkte de oker op een steen en maakte zo geleidelijk het rode poeder dat voor de bereiding werd gebruikt.

Himba woman using butterfat to make otjize in Kaokoland Namibia

Daarna pakte ze een klein bakje, gemaakt van koeienhoorn en geiten- of koeienhuid. Daarin bewaarde ze botervet. Met haar vingers schepte ze er wat uit en mengde dat met het okerpoeder tot een gladde, dikke rode pasta.

Himba woman applying otjize in Kaokoland Namibia

Daarna bracht ze de otjize op haar lichaam aan, beginnend bij haar benen en zo langzaam omhoog werkend.

Himba woman applying Otjize, in Kaokoland Namibia

Toen ze klaar was en ervoor had gezorgd dat de otjize gelijkmatig over haar huid was verdeeld, was het tijd voor parfum; rookparfum om precies te zijn.

Ze mengde zorgvuldig stukjes aromatisch materiaal — schors, hars en bladeren — op een grote platte steen. Een van de belangrijkste traditionele ingrediënten voor dit parfum is omumbiri, een aromatische hars die wordt verzameld van de Commiphora wildii boom. Maar er zijn veel meer aromatische planten en materialen die gebruikt kunnen worden en blijkbaar heeft iedere familie — en soms iedere vrouw — haar eigen favoriete mengsel. Bijna als een persoonlijk geheim recept.

Himba woman preparing aromatic material for perfume smoke bath in Kaokoland Namibia

Vervolgens pakte ze wat hete kooltjes uit een schaal met smeulende as en legde die voorzichtig boven op het mengsel. Door de hitte begon het aromatische materiaal langzaam te smeulen, waardoor de oliën en geur vrijkwamen in de rook.

Himba woman preparing perfume smoke bath, Namibia

Al snel stegen de eerste slierten rook omhoog.
En toen begon de rook de hut echt te vullen.

Himba woman using scented smoke to perfume herself inside a traditional hut

Ze gebruikte de geurende rook om zichzelf te parfumeren. Ze bewoog de rokende steen voorzichtig langs haar lichaam en liet het parfum neerslaan op haar huid en kleding.

himba woman giving herself a perfume smoke bath, Kaokoland Namibia

De rook was dik en intens geurig in de kleine hut. Ze bracht haar haar boven de rook, zodat de geur in de lange strengen kon trekken, die al met otjize waren bedekt.

Het was niet simpelweg een kwestie van even boven de rook staan. Ze bewoog de steen en nam zorgvuldig verschillende houdingen aan, zodat de geurende rook verschillende delen van haar lichaam en haar haar kon bereiken.

Toen liet ze ons iets zien wat ik niet had verwacht.

Dezelfde geurende rook werd ook gebruikt om de leren huiden te parfumeren.

Himba aromatic perfume smoke bath for skins in Kaokoland Namibia

Ze plaatste de rokende steen onder een kegelvormige mand, waarbij de rook door de spiraalvormige opening omhoog trok. Vervolgens legde ze een deel van haar kleding van koeien- en geitenhuid over de mand, zodat ook die een rookbad kregen.

Langzaam vulde de hut zich met de geur van het brandende aromatische materiaal.

We dachten dat ze klaar was.
Maar toen gebeurde er iets wat we niet hadden verwacht.

De Ekori

Haar schoondochter kwam met een indrukwekkend hoofddeksel, gemaakt van geitenhuid. Het was niet de traditionele erembe, een hoofddeksel van geitenhuid dat traditioneel door getrouwde vrouwen wordt gedragen, maar een veel grotere hoofdversiering.

Het hoofddeksel dat ze op het punt stond op te zetten was de ekori.

Wanneer Himba-vrouwen worden gefotografeerd, gaat de aandacht vaak naar het uiteindelijke beeld: het rode haar, de sieraden, het leer en de indrukwekkende hoofddeksels. Maar deze keer was ik lang genoeg gebleven om iets te zien van wat eraan voorafgaat.

De ekori heeft een bijzondere plaats in de ceremoniële kleding van Himba-vrouwen. Hij wordt vooral geassocieerd met het huwelijk: traditioneel krijgt een bruid de ekori van haar moeder en draagt ze die gedurende de eerste periode van haar huwelijk. Later wordt de erembe het gebruikelijkere hoofddeksel voor een getrouwde vrouw, terwijl de ekori ook bij ceremoniële gelegenheden wordt gedragen.

Himba woman wearing the ekori head piece, Kaokoland Namibia

De vrouw die haar hielp, bracht het leer en het haar rond het hoofddeksel zorgvuldig in model.
Er moesten nog een paar laatste aanpassingen worden gedaan.

En plotseling was ze klaar.

Himba woman with ekori head decoration in northwest Namibia.
Himba woman with ekori head decoration in northwest Namibia.

Wanneer een vrouw de ekori draagt, verandert haar stemming. Ze wordt stil, haar blik naar beneden gericht, plechtig, bijna alsof ze in een andere gemoedstoestand verkeert.

De ekori is bijna een heilig ritueel onderdeel van de versiering; zo voelde het althans voor mij. Ik vroeg me af waarom ze ons wilde laten zien hoe deze wordt gedragen. Ik kan alleen maar vermoeden dat ze een meer intiem deel van de Himba-cultuur met ons wilde delen.

Toen ze klaar was, deed ze de ekori af, nam haar baby in haar armen en ging gewoon in de hut zitten.

Haar schoondochter ging naast haar zitten, ook met haar baby.

Himba women with baby in mud hut in homestead in Namibia

Een persoonlijke herinnering

Toen ze klaar was, zag ze er — en rook ze! — opmerkelijk anders uit. Pas toen leek ze zich echt klaar te voelen om ons als gasten te ontvangen.

Wat me ook is bijgebleven, is niet alleen het uiteindelijke uiterlijk, maar alles wat eraan voorafging. We hadden in haar lemen hut gezeten, rustig toegekeken terwijl ze iedere stap doorliep, en zo een klein deel van haar leven met haar gedeeld.

Voor mij zijn dit de ontmoetingen die reizen door Namibië zo bijzonder maken. Niet alleen iets onbekends zien, maar de kans krijgen om te gaan zitten, te luisteren en toe te kijken.

De foto’s brengen de ervaring weer bij me terug. Maar ze kunnen nooit helemaal weergeven hoe het was om daar te zitten, in het schemerige licht van die kleine lemen hut, omringd door de geur van oker, botervet en geurende rook.

Een bezoek mogelijk gemaakt door Tjingi

Mijn vriend en Himba-gids Tjingi Tjinginda liet ons enkele jaren geleden kennismaken met deze familie en hielp ons om hen te begrijpen en met hen te communiceren. Ik ken Tjingi al vele jaren en heb zijn website, Himbatribe.com, opgezet en beheer die nog steeds om hem te helpen zijn eigen duurzame en verantwoorde gidsenbedrijf verder te ontwikkelen. Dat verdient hij!

De Himba leven verspreid over de afgelegen landschappen van Noordwest-Namibië. Ontdek de Himba en leer meer over hun tradities, hun manier van leven en hoe deze ontmoetingen onderdeel kunnen worden van een privé reis door deze regio.

Dit is een van de Verhalen Onderweg: een bijzonder moment tijdens een reis door Namibië. Ontdek meer van dit soort verhalen.

error: Content is protected !!