Ontdek
de mensen,
het landschap,
en de tradities
die hen met elkaar verbinden.
Een leven gevormd door het land
De Himba worden sterk geassocieerd met het afgelegen noordwesten van Namibië, met name de Kunene-regio en de landschappen die van oudsher bekendstaan als Kaokoland. Het is een uitgestrekt, droog gebied van bergen, seizoensrivieren en verspreide graasgebieden, waar water altijd heeft bepaald waar mensen en vee kunnen leven.
De Himba zijn van oudsher veehouders. Runderen staan centraal in het sociale leven, terwijl geiten en schapen beter gebruik kunnen maken van sommige drogere gebieden. Vee vertegenwoordigt veel meer dan alleen een economische waarde: het is verbonden met familieverhoudingen, status, uitwisseling en de continuïteit van het gezin.
Een Himba-nederzetting, of onganda, is meestal de woonplaats van een uitgebreide familie. Hutten en werkplekken zijn rond de veekraal gerangschikt, terwijl het heilige vuur, de okuruwo, een belangrijke plaats inneemt in de spirituele relatie tussen de levenden en hun voorouders.
Door het Himba-gebied reizen betekent daarom niet simpelweg een cultuur op zichzelf bezoeken. De mensen, hun vee en het land zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Droogte, graasgebieden en afstand hebben het leven hier generaties lang gevormd en doen dat nog steeds.
Voor veel reizigers is de eerste indruk van de Himba-cultuur visueel.
De diepe rode kleur van otjize, uitgebreide kapsels, leren kleding en sieraden zijn direct herkenbaar. Maar dit zijn geen kostuums die voor bezoekers zijn bedacht. Haar, kleding en versieringen kunnen leeftijd, status en levensfasen aangeven, terwijl dagelijkse gebruiken verweven zijn met familie- en sociale relaties.
Het leven in een nederzetting heeft zijn eigen ritme. Vee moet worden verzorgd. Water en brandhout moeten worden gehaald. Er wordt eten bereid, voor kinderen gezorgd en sieraden gemaakt, terwijl mensen heen en weer bewegen tussen nederzettingen, graasgebieden en steden.
Sommige tradities zijn duidelijk zichtbaar; andere zijn minder gemakkelijk te zien. Familiebanden, verplichtingen tussen verwanten, het bezit van vee en de relatie met voorouders maken allemaal deel uit van een sociale wereld die je niet alleen aan iemands uiterlijk kunt begrijpen.
De Himba zijn vaak beschreven alsof ze buiten de moderne wereld staan. De werkelijkheid is complexer. Traditioneel leven als veehouder kan naast school, mobiele telefoons, reizen naar Opuwo en andere plaatsen, betaald werk en de vele keuzes die jongere mensen voor hun eigen leven maken, bestaan.
Een cultuur wordt niet minder echt omdat ze verandert.
Een van de meest herkenbare Himba-tradities is het gebruik van otjize, de rode pasta die door veel Himba-vrouwen op huid en haar wordt aangebracht.
Otjize wordt gemaakt van botervet en fijngemalen rode oker, vaak aangevuld met aromatische ingrediënten. Het maakt deel uit van dagelijkse verzorging, schoonheid en culturele identiteit. De rijke rode kleur is een van de bekendste visuele symbolen van de Himba-cultuur geworden.
Het aanbrengen van otjize is nauw verbonden met kapsels en versieringen. Verschillende kapsels kunnen verschillende levensfasen aangeven en aan de voorbereiding ervan wordt veel tijd en zorg besteed.
Het is gemakkelijk voor een bezoeker om alleen het opvallende uiterlijk te zien. De traditie wordt interessanter wanneer er tijd is om de gebruiken en relaties erachter te begrijpen.
Ik heb op mijn fotografie-website Duniart een apart, uitgebreider fotografisch verhaal geschreven over otjize, de bereiding ervan en de plaats die het inneemt binnen de Himba-cultuur.
Lees het volledige verhaal:
Een Himba-familie ontmoeten kan een van de meest bijzondere momenten van een reis door Noord-Namibië worden, maar veel hangt af van de manier waarop het bezoek plaatsvindt.
Ik heb er geen belangstelling voor om bij een nederzetting aan te komen, een paar foto’s te maken en weer te vertrekken.
Een betekenisvol bezoek begint bij de persoon die ons introduceert: iemand die de familie kent, de taal spreekt en zowel de gemeenschap als de bezoekers begrijpt. Die persoon kan het verschil maken tussen simpelweg naar mensen kijken en daadwerkelijk tijd met elkaar doorbrengen.
Er kan worden gepraat, over en weer vragen worden gesteld, gelachen en met nieuwsgierigheid gekeken, maar er kunnen ook lange momenten zijn waarin ogenschijnlijk weinig gebeurt. Vaak is dat juist het moment waarop een bezoek natuurlijk begint te voelen.
Niet iedere ontmoeting heeft een programma nodig. We kunnen door de omgeving wandelen, meer leren over het vee en de nederzetting, bij een familie zitten of eenvoudigweg het dagelijks leven observeren. Wat er gebeurt, hangt af van de familie, de plek en de beschikbare tijd.
Voor fotografen geldt hetzelfde principe. Fotografie kan onderdeel zijn van de ontmoeting, maar mag nooit de enige reden ervoor zijn.
Tijdens een van mijn reizen door Noord-Namibië ontmoette ik Tjingi Tjinginda, een Himba-gids die opgroeide in Okamue, een kleine Himba-gemeenschap ten noorden van Opuwo.
Tjingi koos er als kind voor om naar school te gaan en volgde later een opleiding in toerisme voordat hij een gediplomeerd gids werd. Hij is trots op zijn Himba-achtergrond en wil bezoekers graag kennis laten maken met zijn cultuur via families en gemeenschappen die hij persoonlijk kent.
Sinds onze eerste ontmoeting is Tjingi een vriend geworden. Ik heb met hem gereisd en via zijn introducties tijd doorgebracht met Himba-families, waaronder een overnachting in een gemeenschap in plaats van alleen een kort bezoek.
Voor reizigers die zelfstandig door de omgeving van Opuwo reizen, organiseert Tjingi ook rechtstreeks zijn eigen bezoeken. Die kunnen variëren van korte kennismakingen tot langere bezoeken en overnachtingen, afhankelijk van wat bezoekers zoeken en wat passend is voor de gemeenschap.
Ik heb Tjingi geholpen zijn eigen website te maken, zodat reizigers meer over hem kunnen lezen en rechtstreeks contact met hem kunnen opnemen.
Mensen fotograferen is iets anders dan een landschap fotograferen of naast een waterplaats wachten.
Technisch gezien kan een portret in enkele seconden worden gemaakt. De foto’s die voor mij betekenisvol blijven, ontstaan meestal over een langere periode.
De camera verandert een ontmoeting. Het heeft geen zin om te doen alsof dat niet zo is. Maar wanneer er voldoende tijd is, kan fotografie een klein onderdeel worden van een bredere uitwisseling, in plaats van de reden waarom iedereen daar is.
Ik kom liever aan zonder een lijst met portretten die gemaakt moeten worden. Een gesprek komt eerst. Soms vinden mensen het interessant om gefotografeerd te worden; soms ontstaan de interessantste foto’s uit gewone momenten tussen formele portretten door; en soms blijft de camera een tijdje in de auto.
Tijdens een fotografiereis kan tijd met Himba-gemeenschappen worden opgenomen in een bredere route door Kaokoland. Maar deze bezoeken worden nooit georganiseerd als een manier om simpelweg toegang te krijgen tot fotografische onderwerpen.
De mensen die we ontmoeten zijn gastheren, families en individuen — geen onderdeel van een fotografische checklist.
De Himba worden vaak beschreven vanuit het idee van overleven: een eeuwenoude cultuur die zich probeert te handhaven tegenover de moderne wereld.
Ik vind die beschrijving te eenvoudig.
De Himba-cultuur heeft perioden van ernstige droogte, conflicten en enorme sociale veranderingen doorstaan. Vandaag de dag bestaat het pastorale leven nog steeds in grote delen van Kunene, maar het bestaat naast steden, scholen, toerisme, betaald werk, mobiele communicatie en veranderende ambities.
Verschillende families reageren verschillend. Verschillende generaties maken verschillende keuzes. Sommige jongeren verlaten het platteland; anderen keren terug. Traditionele kleding wordt in de ene situatie gedragen en moderne kleding in een andere. Een mobiele telefoon wist iemands cultuur niet uit, net zo min als autorijden iemand minder Namibisch maakt.
Bezoekers komen soms in de hoop een cultuur te zien die onaangetast is door verandering. Ik denk dat er meer waarde zit in mensen ontmoeten zoals ze werkelijk zijn.
De interessante vraag is niet of het Himba-leven precies kan blijven zoals het ooit was. Het gaat erom hoe tradities, kennis en identiteit voortbestaan terwijl mensen zelf bepalen wat ze willen behouden, wat ze willen aanpassen en welke mogelijkheden ze voor de toekomst willen.
Er is niet één plek waar je de Himba-cultuur kunt ontmoeten.
Opuwo is het belangrijkste centrum van de Kunene-regio en een natuurlijk vertrekpunt voor reizen verder naar het noorden en westen. Van daaruit lopen wegen richting Epupa en de Kunene-rivier, terwijl meer afgelegen routes de bergen, valleien en droge riviersystemen van Kaokoland in gaan.
Verder naar het westen liggen plaatsen als Puros, in landschappen waar pastorale gemeenschappen, woestijnaangepaste wildlife en uitgestrekte wildernis allemaal deel uitmaken van dezelfde reis.
Een bezoek aan een Himba-familie kan worden opgenomen in een langere expeditie door het noordwesten, of we kunnen meer tijd nemen wanneer culturele ontmoetingen en documentaire fotografie tot je belangrijkste interesses behoren.
Zoals met de rest van de reis wil ik dit niet behandelen als een onderdeel dat we tussen twee bestemmingen even afvinken.
Hoe verder we het noordwesten in reizen, hoe belangrijker tijd wordt.
Sommige ervaringen passen simpelweg niet in een reisprogramma. Lees persoonlijke verhalen uit reizen door Namibië — ontmoetingen, onverwachte momenten en ervaringen die onderweg ontstonden.
De Himba kunnen onderdeel zijn van een bredere reis door Kaokoland en Noord-Namibië, of juist een van de redenen worden om meer tijd uit te trekken voor het noordwesten.
Tijd met de Himba kan ook een grotere rol krijgen in een reis die draait om cultuur, mensen en fotografie. De juiste aanpak hangt af van wat je interesseert, hoe je graag reist en hoeveel tijd je hebt.
Bekijk hoe tijd met de Himba in een reis past:
Ontdek de bestemmingen zelf, zie hoe ze met elkaar verbonden zijn en stel een reis samen rond de plekken die je het meest aanspreken.
Liever de mogelijkheden bespreken?
Meer op Duniart Photography
Door de jaren heen heb ik de Himba op mijn fotografiewebsite Duniart uitgebreider gefotografeerd en beschreven. Die verhalen gaan dieper in op het dagelijks leven, de nederzetting, pastorale tradities, spiritualiteit, versieringen en het gebruik van otjize.
Persoonlijke observaties en ervaringen met de Himba.
Een samengestelde collectie van mensen, portretten, cultuur en het dagelijks leven.